Marijke en Peter zijn neef en nicht. Ze zijn beiden erfgenaam van hun oom, die onlangs is overleden. Naast andere bezittingen maakt ook een woning en een perceel akkerland deel uit van de nalatenschap.
Na het overlijden van hun oom ontstaat onenigheid over de verdeling van de nalatenschap. Marijke en Peter willen dat de woning en het perceel zo snel mogelijk worden verkocht, zodat de opbrengst verdeeld kan worden. Eén van de andere erfgenamen weigert echter mee te werken aan de verkoop.
Wat is vervangende toestemming?
Wanneer een erfgenaam weigert mee te werken aan de verkoop van goed dat valt binnen een nalatenschap met meerdere erfgenamen, kunnen de andere erfgenamen de rechtbank verzoeken om vervangende toestemming. Dit houdt in dat de rechter de medewerking van de weigerende erfgenaam vervangt, zodat de verkoop – in geval van toewijzing – door kan gaan.
Dit kan bijvoorbeeld gaan om:
- het tekenen van de koopakte namens de weigerende erfgenaam;
- de daadwerkelijke levering van de woning of het perceel;
- de uitvoering van andere noodzakelijke handelingen voor afwikkeling van de nalatenschap.
De uitspraak van het Gerechtshof ’s-Hertogenbosch
Op 12 juli 2022 deed het Gerechtshof ’s-Hertogenbosch uitspraak over een situatie zoals hierboven. Het ging om een tweetal erfgenamen die de woning en een perceel akkerland uit een nalatenschap wilden verkopen, maar waarbij niet alle andere erfgenamen meewerkten.
Het hof oordeelde dat de mederfgenamen bevoegd waren om de verkoop door te zetten en de koopakte te ondertekenen namens de weigeraars. Daarbij was geen gewichtige reden vereist: het verzoek tot vervangende toestemming was onderdeel van het proces om de verdeling van de nalatenschap vast te stellen, zoals bedoeld in artikel 3:185 BW.
Kort gezegd: de rechtbank kon bepalen hoe de nalatenschap verdeeld zou worden, inclusief de opbrengst van het perceel, en daarbij de weigering van een erfgenaam overrulen. De klacht van de erfgenaam dat er geen “gewichtige reden” zou zijn, werd door het hof afgewezen.
Wat kunnen erfgenamen hieruit leren?
Deze uitspraak laat zien dat:
- vervangende toestemming een belangrijk instrument is bij de afwikkeling van een nalatenschap;
- de rechter kan ingrijpen als een erfgenaam weigert mee te werken aan verkoop of levering;
- een “gewichtige reden” is niet altijd nodig wanneer de verdeling van de nalatenschap centraal staat;
- het soms slimmer is om in overleg afspraken te maken, eventueel met een mediator, om langdurige procedures te voorkomen.
Hulp bij nalatenschappen
Komen jullie er als erfgenamen niet uit? Of twijfel je over de verkoop van een woning of ander erfdeel, de uitleg van een testament, de taken van een executeur of het kindsdeel? Onze advocaten erfrecht kunnen adviseren over vervangende toestemming, vereffening en verdeling van een nalatenschap.