Mediation is voor veel echtgenoten een prettige en respectvolle manier om uit elkaar te gaan. Niet tegenover elkaar in de rechtszaal, maar samen in gesprek, onder begeleiding van een neutrale mediator. Maar ziet een mediationtraject er nu eigenlijk uit? Hieronder neem ik je stap voor stap mee.
Het eerste contact: wie neemt het initiatief?
In de praktijk gebeurt het vaak dat één van de echtgenoten het kantoor belt met de vraag of een mediationtrject mogelijk is. Regelmatig is de andere partner op dat moment nog niet gevraagd of hij of zij openstaat voor mediation.
Mijn voorkeur is altijd dat echtgenoten dit eerst samen bespreken. Mediation werkt het beste als beide partijen vrijwillig en bewust kiezen voor deze vorm van conflictbemiddeling.
Is dat gesprek (nog) niet mogelijk, dan stuur ik – met toestemming van degene die mij heeft benaderd – een neutrale e-mail aan de andere echtgenoot. Daarin geef ik aan dat zijn of haar partner contact heeft opgenomen voor een mediationtraject en stel ik voor om vrijblijvend even telefonisch kennis te maken. Zo kan ook de andere echtgenoot rustig kennismaken en vragen stellen, zonder enige verplichting.
Het eerste gesprek: kennismaken en verkennen
Het eerste mediationgesprek staat vooral in het teken van kennismaking en verkenning. We bespreken onder meer:
- wat mediation inhoudt en hoe het traject verloopt;
- wat er speelt tussen partijen;
- welke onderwerpen geregeld moeten worden;
- welke informatie en stukken nodig zijn om goede afspraken te kunnen maken.
Tijdens dit gesprek wordt ook de mediationovereenkomst besproken en ondertekend. Een cruciaal onderdeel daarvan is de geheimhoudingsclausule. Alles wat tijdens de mediation wordt besproken, is strikt vertrouwelijk. Als de mediation onverhoopt niet slaagt, mag niets uit het mediationproces in een rechtszaal worden gebruikt. Doet een advocaat dat toch, dan is dat klachtwaardig en tuchtrechtelijk verwijtbaar. Deze vertrouwelijkheid zorgt ervoor dat partijen vrijuit kunnen spreken, zonder angst dat hun woorden later tegen hen worden gebruikt.
Aan het einde van het eerste gesprek krijgen partijen vaak al wat “huiswerk” mee.
Huiswerk: informatie verzamelen en vooruitkijken
Om goed verder te kunnen, is informatie nodig. Vaak vraag ik partijen om:
- contact op te nemen met een hypotheekadviseur om te onderzoeken:
a. of één van hen de woning kan overnemen;
b. en zo niet, welk budget er ongeveer is voor een nieuwe woning; - financiële stukken te verzamelen, zoals:
- inkomensgegevens;
- jaaropgaven;
- gegevens die nodig zijn voor partner- en kinderalimentatieberekeningen.
Deze voorbereiding helpt om de gesprekken daarna concreet en efficiënt te laten verlopen.
Het tweede gesprek: minder zakelijk, meer menselijk
Het tweede gesprek is doorgaans minder zakelijk van aard. Hierin is ruimte voor:
- de geschiedenis van de relatie;
- de scheidingsmelding;
- emoties en onderliggende spanningen;
- verbetering van de onderlinge communicatie.
- Ook kijken we naar de praktische situatie op korte termijn. Bijvoorbeeld: Is het verstandig dat de echtgenoten voorlopig nog samen in één woning blijven? Of zijn er tijdelijke afspraken nodig om elkaar zoveel mogelijk te ontzien?
- Hoe zorgen we voor rust en duidelijkheid, zeker als er kinderen zijn?
Deze fase is vaak belangrijk om het vertrouwen in het proces te vergroten.
Het derde gesprek: afspraken over de gevolgen van de scheiding
In het derde gesprek verschuift de focus naar de inhoudelijke afspraken, zoals:
- de woning;
- een eventuele onderneming;
- de inboedel;
- partneralimentatie en kinderalimentatie;
- het ouderschapsplan.
Het ouderschapsplan mogen ouders zelf invullen aan de hand van een model dat ik als mediator verstrek. Dat geeft hen de regie, met begeleiding waar nodig.
Wanneer duidelijk is hoe ouders de zorg voor de kinderen willen verdelen, kan – in overleg met beide ouders – ook een gesprek met de kinderen worden gepland. Dit gebeurt zorgvuldig en op een manier die past bij hun leeftijd. Zo krijgen kinderen een stem in de scheiding, vooral over afspraken die hen direct aangaan.
Eventuele vervolggesprekken en ondertekening
Soms zijn meer gesprekken nodig. Het kan goed zijn dat er nog een vierde of vijfde afspraak plaatsvindt voordat alle punten zijn uitgewerkt en het echtscheidingsconvenant en het ouderschapsplan definitief kunnen worden ondertekend.
Hoeveel gesprekken nodig zijn, verschilt per situatie. Dat hangt af van de complexiteit, de communicatie en de onderwerpen die spelen.
Hoe lang duurt een mediationtraject?
Het is lastig om daar één antwoord op te geven. In de praktijk geldt vaak:
- tussen de mediationgesprekken zit gemiddeld ongeveer twee weken;
- zodra de stukken zijn ondertekend, kan de procedure bij de rechtbank meestal snel worden afgerond; de echtscheidingsbeschikking volgt vaak binnen 3 tot 4 weken; daarna moet de echtscheiding nog worden ingeschreven in de registers van de burgerlijke stand, wat eveneens ongeveer 3 tot 4 weken duurt.
Tot slot
Mediation is geen standaardtraject, maar maatwerk. Juist door stap voor stap te werken, met aandacht voor zowel de praktische als emotionele kant van de scheiding, ontstaat er ruimte voor duurzame afspraken waar beide partijen – en zeker ook de kinderen – mee verder kunnen.
Overweeg je mediation of wil je vrijblijvend kennismaken? Dan begint het traject vaak al met één simpel telefoontje.